Tükürük Kanalında Tıkanıklık: Yemek Sendromu
İnsan vücudunda majör tükürük bezleri (kulak önü, çene altı ve dil altı) bulunur. Tükürük, içindeki mineraller nedeniyle bazen kristalleşerek taşlaşabilir. Bu duruma Siyalolitiazis denir. En tipik belirtisi "Yemek Sendromu"dur: Hasta acıktığında veya limon gibi ekşi bir şey görüp tükürük salgısı arttığında, tükürük kanalı taşla tıkalı olduğu için bezin içi tükürükle dolar ve çene altında ani, ağrılı bir şişlik oluşur. Yemekten 1-2 saat sonra şişlik yavaşça iner.
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Çene cerrahımız, elle muayenede taşı genellikle hisseder. Kesin tanı için ultrason veya Siyalografi (kanala ilaç verilerek röntgen çekilmesi) gerekebilir. Tedavi taşın konumuna ve boyutuna göre değişir:
- Kanal Ağzına Yakın Taşlar: Eğer taş, kanalın ağız içine açıldığı yere yakınsa, lokal anestezi altında yapılan çok basit bir işlemle kanal ağzı genişletilir ve taş sağılarak çıkarılır (Siyalolitotomi). Dikiş bile gerekmeyebilir.
- Derin ve Büyük Taşlar: Taş bezin gövdesinin içindeyse veya çok büyükse, endoskopik yöntemler (Siyalendoskopi) denenebilir. Çok ince kameralarla kanaldan girilerek taş lazerle kırılabilir veya basket ile yakalanabilir.
- Bezin Alınması: Kronikleşmiş, beze zarar vermiş ve sürekli tekrarlayan vakalarda, son çare olarak tükürük bezinin tamamının cerrahi olarak alınması gerekebilir.
Ağız Kuruluğu ve Enfeksiyon Riski
Tükürük sadece sindirim için değil, dişleri çürükten korumak için de hayati öneme sahiptir. Tıkanıklık nedeniyle tükürük akışı azaldığında ağızda hızlı çürükler ve diş eti enfeksiyonları başlar. Ayrıca tıkanan bez apse yapabilir ve boyuna yayılan ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. Bu nedenle "geçer" diye beklememek, taşın boyutları büyümeden (bazen zeytin çekirdeği kadar olabilir) müdahale ettirmek gerekir.